Morakniv
Morakniv
Szwedzka wytwórnia noży z Östnor, wioski pod miastem Mora w regionie Dalarna, gdzie produkcja trwa nieprzerwanie od 1891 roku. Dziś fabryka wypuszcza ponad trzy miliony noży rocznie, a całość powstaje w jednym zakładzie, od surowca po gotowy produkt.
Tradycja nożownicza w Morze sięga ponad czterystu lat, a nóż tego typu ma w szwedzkim i fińskim rzemiośle status osobnej kategorii. Mówi się po prostu „nóż Mora", niezależnie od producenta.
Zaczęło się od sań
Noże nie były pierwszym produktem tej firmy, tylko ubocznym.
W 1891 roku Frost-Erik Erson wrócił do Östnor po pracy jako drwal w Ameryce Północnej i założył wytwórnię sań do zrywki drewna. Noże powstawały przy okazji, na potrzeby miejscowych.
Okazały się jednak lepszym interesem niż sanie. W 1904 roku zakład zatrudniał dziesięciu pracowników i wytwarzał dziewiętnaście tysięcy noży rocznie.
Powód połączenia: obrona szwedzkiej nazwy
Historia scalenia obu fabryk ma w tle wątek, który tłumaczy, dlaczego do niego doszło.
W 1988 roku KJ Eriksson wykupił udziały we Frosts między innymi po to, żeby fińska firma Fiskars nie przejęła szwedzkiej nazwy. Formalne połączenie nastąpiło w 2005 roku, a przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Mora of Sweden. W 2016 roku zmieniło ją na Morakniv.
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1891 | Frost-Erik Erson zakłada w Östnor wytwórnię sań. Noże powstają przy okazji |
| 1904 | Dziesięciu pracowników, dziewiętnaście tysięcy noży rocznie |
| 1912 | Krång-Johan Eriksson zakłada konkurencyjną fabrykę w tej samej wiosce |
| 1948 | Przeprowadzka do zakładu w Bjäkenbacken. Fabryka działa tam do dziś |
| 1988 | KJ Eriksson wchodzi kapitałowo we Frosts, częściowo żeby ochronić szwedzką markę przed przejęciem |
| 2005 | Formalne połączenie i powstanie Mora of Sweden |
| 2016 | Zmiana nazwy na Morakniv oraz premiera modelu Garberg, pierwszego noża marki z pełnym trzpieniem |
Cztery rodzaje stali
To obszar, w którym ta marka wyróżnia się najbardziej: stosuje kilka różnych stali i dobiera je do przeznaczenia modelu.
| Stal | Pochodzenie | Charakterystyka |
|---|---|---|
| Sandvik 12C27 | Szwecja, huta Alleima w Sandviken | Nierdzewna, odporna na korozję, łatwa do naostrzenia. Podstawowy wybór do warunków wilgotnych |
| Sandvik 14C28N | Szwecja | Stosowana wyłącznie w modelach Garberg. Wyższa twardość bez utraty odporności struktury |
| Węglowa C100S | Niemcy | Tnie ostrzej i łatwiej się ostrzy, ale wymaga suszenia i oliwienia, bo rdzewieje |
| Węglowa laminowana | Francja | Twardy rdzeń o twardości około 61 HRC, zamknięty między warstwami stali miękkiej. Łączy ostrość rdzenia z odpornością na pęknięcia |
Oznaczenia w nazwach modeli wskazują rodzaj stali: litera S oznacza stal nierdzewną, C węglową, a T oznaczenie Triflex. Przy wyborze warto kierować się warunkami w jakich używamy nóż. W terenie podmokłym i przy pracy z rybami lepsza będzie nierdzewna, przy pracy z drewnem węglowa albo laminowana.
Companion i Garberg
| Companion | Garberg | |
|---|---|---|
| Konstrukcja | Trzpień częściowy, osadzony w rękojeści | Pełny trzpień, przechodzący przez całą długość rękojeści |
| Grubość ostrza | 2 mm w wersji standardowej, 3,2 mm w Heavy Duty | Grubsza, przeznaczona do pracy wymagającej siły |
| Stal | Węglowa albo nierdzewna | 14C28N albo węglowa |
| Do czego | Uniwersalny nóż terenowy. Najbardziej rozpoznawalna linia marki | Zadania wymagające: praca z drewnem, rozłupywanie, bushcraft |
| Cena | Niska | Wyraźnie wyższa |
Pełny trzpień to konstrukcja, w której stal biegnie przez całą rękojeść, a nie kończy się w jej pierwszej części. Daje wytrzymałość przy pracy, w której nóż obciąża się bocznie albo uderza w jego grzbiet, ale zwiększa wagę i cenę. Przy zwykłym patroszeniu różnica nie ma znaczenia.
Nazwa Garberg pochodzi od fäbod, czyli tradycyjnego szwedzkiego letniego pastwiska górskiego z zabudowaniami, położonego nieopodal Mory.
Pełną ofertę znajdziecie w kategorii Noże o stałej klindze.
Dlaczego te noże są tanie
To pytanie zadaje każdy, kto pierwszy raz widzi cenę noża Mora obok ceny noża innej marki europejskiej.
Odpowiedź leży w skali i w konstrukcji. Ponad trzy miliony noży rocznie z jednego zakładu pozwalają na automatyzację, której nie uzasadnia produkcja rzemieślnicza. Proces zaczyna się od wykrawania zarysów ostrza prasą o nacisku stu dwudziestu ton.
Druga rzecz to świadome uproszczenia: rękojeści z tworzywa zamiast drewna, trzpień częściowy zamiast pełnego, pochwy plastikowe zamiast skórzanych. Każda z tych decyzji obniża koszt, nie dotykając tego, co w nożu najważniejsze, czyli ostrza.
Ekologia i produkcja
Producent prowadzi wszystkie etapy w jednym zakładzie w Östnor, co daje pełną kontrolę nad procesem i ogranicza transport między ogniwami produkcji.
Firma deklaruje odzysk surowców na poziomie przekraczającym osiemdziesiąt procent oraz prowadzi gospodarkę odpadami nastawioną na powtórne wykorzystanie materiałów. Stal pochodzi od europejskich dostawców, w tym ze szwedzkiej huty oddalonej o kilkaset kilometrów od fabryki.
Pielęgnacja
- Przy ostrzach ze stali węglowej myjcie i suszcie nóż po każdym użyciu. Korozja pojawia się w ciągu godzin, zwłaszcza po kontakcie z farbą
- Ostrza węglowe zabezpieczajcie cienką warstwą oleju. Z czasem pokrywają się patyną, czyli ciemnym nalotem, który chroni stal przed dalszym utlenianiem
- Noże ze stali nierdzewnej też wymagają mycia, bo nierdzewna nie znaczy całkowicie odporna na korozję
- Nie przechowujcie noża w pochwie na stałe, jeśli pochwa jest skórzana. Skóra chłonie wilgoć i zawiera garbniki przyspieszające korozję
- Szlif skandynawski ostrzy się przy niskim kącie, układając całą płaszczyznę zbiegu na kamieniu. To prostsze niż przy szlifach wklęsłych, bo kąt wyznacza sam nóż
Ostrzałki znajdziecie w kategorii Ostrzałki do noży.
Gdzie obejrzeć
W sklepie stacjonarnym w Piasecznie, ul. Śląska 36, kilkanaście kilometrów od centrum Warszawy, z parkingiem przed wejściem.
Przy tej marce warto porównać Companion z Garbergiem na żywo, bo różnicę w ciężarze i w wyważeniu czuć od razu, a opis jej nie odda. Jeśli szukacie pierwszego noża terenowego, zwykle okazuje się, że lżejszy model wystarczy.
Na miejscu można też zestawić te noże z modelami EKA, Marttiini i Härkili. Przed dalszą podróżą zadzwońcie pod 22 42 82 888: sprawdzimy dostępność i przygotujemy towar.
Zobacz też
- Noże myśliwskie, pełna oferta wszystkich marek
- Noże Morakniv, modele tej marki
- Noże o stałej klindze i noże składane
- Ostrzałki do noży, utrzymanie ostrza
- EKA, Marttiini i Stepland
- Upominki myśliwskie, nóż to trafiony prezent
- Akcesoria myśliwskie, pełna oferta wyposażenia
- Marki, pozostali producenci
